Scuba Tek Tips

نسخه‌ی کامل: شیرهای سیلندر ها و تمام شدن هوا
شما در حال مشاهده نسخه آرشیو هستید. برای مشاهده نسخه کامل کلیک کنید.
Tank Valves and Out-Of-Air Emergencies 
شیر های تانک و وضعیت اضطراری تمام شدن هوا 


وضعیت های تمام شدن هوا شایع ترین دلیل حوادث مرگبار در غواصی می باشد.در کمال تعجب چنین مشکلاتی در لحظات ابتدایی دایو یعنی زمانی که غواص هنوز باید یک تانک پر از هوا داشته باشد اتفاق می افتند.اما چطور ممکن است؟به تازگی چنین موردی از طریق تماس با سامانه حوادث غواصی شبکه هشدار غواصان DIRS گزارش شده است.

[attachment=32
شیر های تانک کاملا باز نشده می تواند منجر به قرار گرفتن در وضعیت بدون هوا شوند که شایع ترین عامل وقوع حوادث  مرگ بار  در غواصی است.

خلاصه ای کوتاه از گزارش: 

به فاصله چند دقیقه پس از شروع دایو در حالیکه هنوز در حال پایین رفتن بودم ،یک غواص وزنه هایش را رها کرد و شتاب زده به سطح آب صعود کرد.پس از آن لیدر غواصی هم صعود کرد و در سطح آب او را وحشت زده در حالیکه BCD اش را در آورده بود دید.BCD غواص کاملا خالی از گاز بود و نمی شد از طریق اینفلیتور آنرا شارژ کرد.در ظاهر تانک هوایش خالی بود.لیدر غواصی BCD غواص را با دهان باد کرد سپس شیر تانک غواص را چک کرد و دریافت که شیر  تانک بسته بوده است .شیر تانک را باز کرد و متوجه شد ۲۲۰۰ PSI  برابر با ۱۵۰ BAR هوا دارد.غواص می گفت که پس از گذشت لحظاتی از شروع دایو در حالیکه تا عمق ۳۰ فیت/۹ متر پایین رفته بود به طور ناگهانی هیچ هوایی از رگلاتورش دریافت نکرده اما هرگز توضیح نداد که چرا در سطح آب BCD خالی از هوایش را درآورده،یا اینکه چرا شیر تانکش بسته بود.

به احتمال زیاد غواص پیش از  شروع پائین رفتن شیر تانک خود را به اندازه کافی باز نکرده و شیر تانک را تنها به اندازه ای که در سطح و در عمق کم مقداری هوا تامین کند، باز می کند.با این حال با شروع عمق گرفتن،غواص هیچ هوایی دریافت نکرده،سعی می کند شیر تانک خود را باز کند اما پیچ شیر را در جهت مخالف چرخانده و شیر تانک را کاملا می بندد.این حادثه احتمالا در شیوه غالبا پیشنهادی: (باز کردن شیر تانک به طور کامل و سپس نیم دور بستن) ریشه دارد.برای آگاهی از ترویج این روش باز کردن شیر تانک و فلسفه ای که در پشت پرده این موضوع وجود دارد,ما از طریق فیس بوک یک نظر سنجی غیر رسمی از یک گروه از پزشک های غواص انجام دادیم.

سوالات نظر سنجی: 

۱) شما چگونه شیر تانک خود  را باز می کنید؟ 
۲) چرا حوادث مرتبط با شیر های تانک کاملا  باز  نشده  بسیاری وجود دارد؟ 

ما ۴۰ پاسخ دریافت کردیم.به طور کلی پاسخ ها به پرسش اول ۲ نوع متمایز بودند:

اول:باز کردن شیر تانک تا انتها‌.
دوم:باز کردن شیر تانک تا انتها و سپس نیم دور یا یک چهارم دور بستن

تقریبا هر فرد پاسخ دهنده توجیه شخصی خودش را برای روش باز کردن شیر سیلندر داشت. 

پرسش دوم پاسخ های طولانی و متفاوتی داشت.

ما با دو کارشناس تماس برقرار کردیم،هر دو غواص های با تجربه و پژوهشگر در رابطه با حوادث غواصی و از آنها اطلاعات و دیدگاهشان در این خصوص را خواستار شدیم.

چگونه ممکن است شیر تانک کاملا باز نشده،یک غواص را در وضعیت بدون هوا قرار دهد؟

آقای Peter Buzzacott : 
گاز تنفسی درون تانک غواصی با طی مسیر عبور از شیر،سپس رگلاتور مرحله اول ،سپس یک شلنگ،و سپس رگلاتور مرحله دوم در اختیار غواص قرا می گیرد.درجه و میزانی  که نشان می دهد یک شیر باز است می تواند دارای اهمیت باشد(بسته به نوع شیر) و ممکن است در میان شیرهای مختلف از یک برند هم متفاوت باشد.حتی شیرهای مختلف از یک برند در میزانی که پیچ شیر باید بچرخد تا حجم گاز خروجی از تانک با نیاز غواص بر آورده یا فراتر رود،متفاوت است.

گیج فشار سنج برای اندازه گیری فشار گاز به تانک متصل است.مرحله بعدی در مسیر عبور گاز رگلاتور مرحله اول است که شلنگ اتصال رگلاتور مرحله اول  به رگلاتور مرحله دوم را با فشار گاز حدودا ۱۳۰ PSI  برابر با ۹ BAR بیشتر از فشار محیطی پر می کند.آخرین مرحله رگلاتور مرحله دوم است.وقتی غواص عمل دم را انجام می دهد فشار گاز درون مسیر تنفسی افت می کند و رگلاتور ها امکان جریان یافتن (عبور یا خروج) بیشتر هوا از تانک  را فراهم می آورند.اگر شیر تانک کاملا باز نباشد ،در این صورت غواص هوای موجود در مسیر تنفسی را با سرعتی بیشتر از سرعت خروج گاز از تانک مکش/تنفس خواهد کرد.در این حالت می توان همزمان با هر تلاش برای تنفس حرکت (نوسان) عقربه گیج فشار سنج SPG را مشاهده کرد.

[attachment=32

برخی از شیر ها دارای اندیکاتور/شاخص رنگی هستند که میزان باز یا بسته بودن شیر را  نشان می دهد.

میانگین نرخ تنفس غواص های تفریحی در طول مدت دایو بین ۷ تا ۴۵ لیتر بر دقیقه متغیر است‌،که به عواملی مانند چثه غواص،میزان استرس و شدت فعالیت غواص بستگی دارد.برای ونتیلاسیون/تهویه تنفسی ۴۵ لیتر بر دقیقه غواص ممکن است با سرعت ۳۰ بار در دقیقه دم و باز دم کند، ۱ ثانیه برای دم و ۱ ثانیه برای بازدم حجم جاری برابر با ۱.۵ لیتر گاز را به غواص می دهد.این بدین معنی است که یک رگلاتور باید در هر ثانیه ۱.۵ لیتر گاز تنفسی به غواص تحویل دهد. 

علیرغم اینکه هر چه غواص در عمق بیشتری باشد مولکول های گاز بیشتری برای جبران/تامین همان مقدار حجم گاز لازم است و مولکول های گاز بیشتری باید از طریق شیر و مسیر گازی عبور کرده تا به ریه ها برسند.به یاد داشته باشید در سطح دریا فشار در سطح آب ۱ اتمسفر مطلق است و به ازای هر ۳۳ فیت/۱۰ متر عمق آب دریا،فشار ۱ اتمسفر دیگر افزایش میابد.اگر یک غواص در سطح آب ۲۰ لیتر بر دقیقه گاز تنفس کند‌،در عمق ۳۳ فیت/۱۰ متر به ۴۰ لیتر گاز (۲۰ لیتر ضرب در ۲ اتمسفر)، در عمق ۶۶ فیت/۲۰ متر،۶۰ لیتر گاز(۲۰ لیتر ضرب در ۳ اتمسفر) نیاز خواهد داشت‌.یک شیر نسبتا بسته شاید گاز کافی برای غواصی که در سطح آب در حال استراحت است را تامین کند اما در عمق آب یا حین فعالیت گاز مورد نیاز غواص را ساپورت نخواهد کرد.در این مرحله یک لحظه شک و تردی غواص را فرا می گیرد و در این هنگام غواص از خود می پرسد:آیا هوای من تمام شده است؟ و یک نفس دیگر می کشد و در ابتدا فکر می کند" اوکی,مشکلی نیست" اما اندکی بعد دریافت هوا متوقف می شود.اگر این حالت برای شما پیش بیاد چه گزینه هایی پیش رو دارید؟ 

ابتدا و مهم تر از همه،به همیار خود سیگنال بدهید که "مشکلی وجود دارد"،سیگنال مخصوصش رو به یاد دارید.این اتفاق برای همیار من در اقیانوس هند در عمق ۲۰ متری پیش آمد.من رگلاتور اضافی خودم را به غواص نیازمند هوا دادم و بعد در حالیکه من شیر تانکش رو چک می کردم بر روی بستر زانو زدیم و شیر تانک همیارم را تا انتها باز کردم و همیار من شروع کرد به تنفس از رگلاتور خودش و ما به لذت بردن از دایو مان ادامه دادیم.فقط باید خونسردی خود را حفظ کنید. همیار من ۳۰ سال سابقه غواصی داشت و زیر آب ریلکس بود.او قادر بود به آرامی تنفس کند و فعالیت خودش را متوقف و به من سیگنال بدهد.
 
آقای Gareth Lock: 
یک شیر پیلاری/pillar valve  ممکن است غواص را در وضعیت بدون هوا گرفتار کند.زیرا شیری که به اندازه کافی باز نشده ممکن است به نسبت فشار محیطی نتواند گاز کافی را توزیع کند.باز بودن اندک شیر که در سطح آب جریان گاز کافی را تامین می کند با افزایش عمق  مشکل ساز می شود،چرا که در نتیجه افزایش عمق،افزایش چگالی گاز،جریان عبور گاز را با محدودیت روبرو می کند،(مقاومت تنفسی). علیرغم اینکه تنفس افزایش یافته غواص باعث تلاش برای مکیدن بیشتر گاز میشود اما جریان عبور گاز از تانک و مسیر تنفسی افزایش نخواهد یافت و غواص به تنفس های کوتاه ادامه خواهد داد که این امر موجب تجمع دی اکسید کربن و احتمالا پنیک (وحشت زدگی) خواهد شد. 

چه چیزی ممکن است باعث شود شیر تانک به طور کامل باز نباشد؟ 

آقای  Gareth Lock: 
دلایل مختلفی برای باز نبودن کامل شیر تانک وجود دارد.از جمله کوتاهی در باز کردن شیر تانک پیش از ورود به آب که ممکن است در نتیجه عدم باز کردن شیر در مرحله اول هنگام آماده شدن یا به دلیل چک کردن تجهیزات به صورت منقطع و ناپیوسته ای باشد که به طور صحیح از سر گرفته نشده باشد‌.همچنین این امکان وجود دارد که غواص پیش از ورود به آب شیر تانک خود را باز کرده اما فردی با هدف اینکه کار مفیدی انجام داده باشد به اشتباه شیر تانک را بسته با این خیال که شیر را باز می کرده. و در آخر ممکن است اجزای داخلی شیر در حالت بسته خراب شده باشند.  

آقای Buzzacott:
به نظر من "بستن شیر به اندازه نیم دور" دلیل اصلی بروز مشکلات می باشد.غواص ها و دایومستر ها تانک های همدیگر رو چک می کنند بناراین امکان گیج شدن در مورد اینکه آیا شیر تانک نیم دور بسته یا نیم دور باز است وجود دارد.در گذشته شیر های تانک از جنس برنج،حائلbuffer بین اسپیندل و هوزینگ شیر را نداشتند و اگر شیر تانک نیم دور بسته نمی شد،شیر در طول دایو به خاطر کاهش دما حالت انقباظی پیدا می کرد و دیگر امکان بستن شیر وجود نداشت و پیچ شیر گیر می کرد .امروزه این مشکل دیگر وجود ندارد اما عادت های کهنه به سختی فراموش می شوند (ترک عادت موجب مرض است) و بسیاری از غواص ها هنوز هم شیر تانک را نیم دور می بندند.  

مشکلات از آنجا نشاءت می گیرند که غواص شیر تانک را کاملا باز و بعد نیم دور می بندد و بعد از آن همان غواص یا شخص دیگری شیر را به طرف دیگر می چرخاند و شیر به جای باز شدن بسته می شود.با کمک labeling می توان از بروز این مشکل اجتناب کرد.برخی تولید کنندگان شیر ها بر روی پیچ باز و بسته کردن شیر یک فلش دو طرفه با عبارت on و off  "باز و بسته" در انتهای در طرف حک می کنند. خوب این واقعا عالی است بلافاصله با نگاه کردن می توان جهت باز و بسته شدن شیر را تشخیص داد.همه تولید کنندگان این کار را نمی کنند و همچنین همه شیر ها به جهت مشابه باز نمی شوند.اگر چه بازار ها جهانی هستند اما هر منطقه ای خصوصیات و شرایط خودش را دارد به عنوان مثال در فرانسه غواص ها عموما با شیر های Y شکل غواص می کنند و ست غواصی سایدمانت دارای شیر های چپ و راست است.مطمئن شوید شیر تانک تان کاملا باز است،شک و تردید را در مورد باز و بسته بودن شیر از بین ببرید.

[attachment=34
مطمئن بشوید شیر سیلندر تان کاملا باز است،شک و تردید را در مورد باز و بسته بودن شیر از بین ببرید.


بهترین شیوه برای جلوگیری از گیج شدن در مورد باز یا بسته بودن شیر تانک چیست؟

آقای Buzzacott: 
همیشه شیر تانک را تا انتها باز کنید.دیگر لازم نیست پیچ شیر را کمی ببندید؛آن دوران خیلی وقت است که گذشته.شیر را کاملا باز و به راحتی تنفس کنید.همچنین با بررسی های ایمنی پیش از شروع دایو pre_dive check و چک کردن غواص همراه buddy check میتوان هر خطای احتمالی را اصلاح کرد. به گیج فشار سنج هوا SPG نگاه کنید،چند بار دم و بازدم کنید،اگر می توانید تنفس کنید و عقربه گیج حرکت نمی کند می توانید با خیال راحت ادامه دهید.

آقای Lock: 
ابتدا به یاد داشته باشید که شما آبشش ندارید و برای تنفس در زیر آب به منبع گاز نیاز دارید.با اینکه شاید این پاسخ تکراری به نظر برسد،باید مسئولیت  شخصی در قبال آماده شدن و چک کردن تمام تجهیزات پیش از شروع دایو را بپذیرید.(شخصی که  زیر آب به هوا نیاز دارد تو هستی،بنابراین شخصی که باید چک کند تو هستی).آخرین باری که می توانید چک کنید بعد از بلند شدن از روی نیمکت یا صندلی یا رفتن به ساحل و درست پیش از ورود به آب است.پیش از ورود به آب با دست خود باز بودن شیر تانک متصل به BCD را بر روی پشت تان چک کنید ،اگر دست تان نمی رسد از شخص دیگری ترجیحا غواص همیار خود بخواهید شیر تانک تان را باز کند و از طریق رگلاتور تان به اندازه کافی تا حدی که هوای درون شلنگ های کم فشار خالی شود تنفس کنید و با نگاه به گیج فشار عدم افت عقربه گیج را تایید کنید.با این چک کردن دقیقا پیش از ورود به آب،شما عملا احتمال خطای  پرسنل قایق را که با قصد مفید بودن ممکن است مرتکب شده باشد را یعنی بستن ناخواسته شیر تانک به جای باز کردن آن را به صفر می رسانید . همیشه به عواقب بعدی باز نبودن کامل شیر یک تانک فکر کنید. شروع دایو با یک شیر بسته می تواند پیامد های مرگ باری به دنبال داشته باشد. اخیرا یک حادثه مرگبار در بریتانیا ناشی از عواقب زنجیر وار همین موضوع بوده است.
من معتقدم علت اینکه افراد پیش از ورود به آب شیر تانک ها و سایر تجهیزات حمایتی زندگی خود را چک نمی کنند این است که معتقدند "آخرین بار هیچ مشکلی پیش نیامده، بنابراین این بار هم مشکلی پیش نمیاد." روش های ابتکاری بعضی وقت ها خوب جواب می دهند اما در فعالیت هایی که  تجهیزات حمایتی زندگی الزام آور هستند جایی برای ریسک وجود ندارد.چک لیست های فیزیکی احتمال انجام نشدن تمام و کمال یک عمل را کاهش می دهند.انجام یک بادی چک(چک کردن همیار) که در تمام مدت انجام آن غواص ها به طور فیزیکی و بصری با هم ارتباط دارند، احتمال قصور یا از قلم افتادن چیزی را بیش از پیش کاهش می دهد.این نصیحت شامل حال مربی ها و دایو مستر ها هم می شود.داشتن سمت نظارتی و کنترلی کسی را از نادیده گرفتن قوانین و دستورالعمل ها معاف نمی کند. از این گذشته کارآموز ها به لیدرهای غواصی به عنوان بهترین سر مشق و الگو نگاه می کنند.اگر لیدر ها چک کردن ها را کامل انجام ندهند کارآموز ها هم انجام نخواهند داد.در پایان،لیدر ها باید توانایی کمک به غواص های همراه خود را داشته باشند اما بدون باز بودن کامل شیر تانک قادر به انجام این کار نخواهند بود. 

منبع : شبکه هشدار غواصان DAN 
 alert diver

غواصی اسپورت و تکنیکال را با استاندارد های جهانی تی دی آی/اس دی آی TDI/SDIدر اولین و تنها مرکز غواصی ۵ ستاره اسپورت و تکنیکال و تنها مرکز ۵ ستاره توسعه مربیگری غواصی در ایران بیاموزید. 

 غواصی اسکوبای بین المللی :SDI
SCUBA DIVING INTERNATIONAL

 غواصی تکنیکال بین المللی:TDI
TECHNICAL DIVING INTERNATIONAL 
  
989360219444+

ایمیل:
tdisdiiran@gmail.com

پیج اینستاگرام:

مجید آذرشب